Coen Kardeşliği!

SİYAD Sinema Yazarları Derneği olarak, İstanbul Film Festivali için ‘En İyi İlk Filmler’ diye bir program önermiş ve sinemacıların ilk filmleri arasından en iyileri seçmiştik. Ben, Coen Kardeşler’in Blood Simple filmini tutkulu bir şekilde sevdiğim için bu filme yüksek not vermiştim; haliyle filmi sunma işi de bana kaldı.

Coen Kardeşler ilk filmlerini 1984 yılında çekmişlerdi ve bu film bir ilk filmden beklenmeyecek türde bir ustalık gösterisiydi. Ben hayli heyecanlı başladığım ve keyifle noktaladığım konuşmamda, bu filmin mucizevi bir oyun olduğundan bahsetmiştim. Aslında hikâye, seksenlerde popüler olan tv filmlerinden fırlamış gibiydi. Bir tv filminde karşımıza çıkabilecek türde, ortalama bir suç hikâyesi.

Ama Coen’ler bu hikâyeyi öyle bir çekmişler ki, bazı sahneler ders niyetine izlenebilir. İçinde kimi gizli kimi açık ustalık gösterileri ve müthiş bir sinema aşkı gizlidir. Haydi şimdi biraz zamanda yolculuk yapalım, birbirine benzemeyen iki kardeşin çocukluğuna uzanalım…

FİLMCİLİK OYNAYAN ÇOCUKLAR
60’lı yılların başına gidelim, St. Louis Park, Minnesota’da iyi döşenmiş bir eve… Minnesota’da ekonomist olan baba evde değil. Sanat tarihçisi olan anne hızlı adımlarla evine yaklaşıyor ve geniş bahçeyi geçip eve giriyor. Kapıyı açar açmaz, iki oğlunun salonda yerde oturduklarını görüyor. Bir sorun yok, çocuklar her zaman olduğu gibi oyuncaklarının arasına gömülmüşler. Anne bir kez daha dikkatli bir şekilde çocukların arasındaki uyumu izliyor, oyuncaklardan nasıl bir film dekoru yarattıklarını ve aralarındaki iş bölümünü izliyor.

Joel oyuncakları oynatırken, Ethan sonraki sahneleri düşünüyor. Sıradan oyuncaklarla doğaçlama hikâyeler yaratıyorlar! Zaman zaman kavga ediyorlar tabii ama bu daha çok yaratıcı konularda ortaya çıkıyor. Joel biriktirdiği paralarla sinemacılık yönünde önemli bir adım atıyor ve Super 8 kamera satın alıyor. Çılgın bir hayal gücüne ve dudak ısırtan bir sinema sevgisine sahip olan kardeşler, mahalleden arkadaşlarıyla ilk kısa filmlerini çekmeye başlıyor.

Eğitim hayatı söz konusu olduğunda kardeşlerin yönü ayrılmaya başlar. Kardeşleri birbirine bağlayan sinemacılık aşkını eğitime taşıyan Joel olur ve New York University’de 4 yıllık bir sinema programına katılır. Küçük yaşlarda Super 8 kamerayı elinden bırakmadığı için, fazla zorlanmadan otuz dakikalık bir tez filmi çeker. Ethan ise okul yıllarını felsefe kitaplarıyla geçirecek ve Princeton University’de, felsefe bölümünden mezun olacaktır.


Tez konusunun, tüm zamanların en zor anlaşılan, en eksantrik düşünürlerinden biri olan Wittgenstein olduğunu hatırlatalım. Joel mezun olduktan sonra, pek çok sinema mezunu gibi sektörde çalışmaya başlar. Başlarda prodüksiyon asistanı olarak çalışsa da, prodüksiyon aşamalarından en çok kurguculuğa ilgi duyar. Bu esnada gelecekte korku ustası olarak anılacak, Spider-Man filmlerinin de mimarı Sam Raimi ile tanışır. Sam Raimi’nin kafasında oldukça çılgın bir proje vardır. Genç sinemacı, 1978 yılında çektiği Within the Woods isimli kısa filmin uzun versiyonunu çekmek istemektedir. The Evil Dead isimli bu proje, genç ve amatör bir ekip tarafından çekilmesine rağmen, ileride tüm zamanların en korkunç filmlerinden biri olarak kabul edecektir. Filmin kurgu masasındaki isimlerden birinin Joel Coen olduğunu hatırlatalım!

COEN KARDEŞLER EFSANESİNİN DOĞUŞU
Joel ufak ufak filmlere katkıda bulunurken, Ethan da felsefi düşünmeyi seven bir adam olarak sinemaya farklı bakan fikirler üretiyordu. 1984 yılında, evlerinin salonunda oyuncaklar arasında başlayan ortaklıklarını gerçek bir sinema filmiyle profesyonel alana taşımaya karar verdiler. Blood Simple’ı beraber yazarlar ama prodüksiyon aşamasında Joel yönetmen koltuğuna, Ethan ise yapımcı koltuğuna oturur. Aslında bu sadece şematik bir ayrımdır ve koltukları gayet yan yanadır.

Teksas’ta bir bar sahibinin eşiyle gizli aşkının ilişkisini öğrenmek için özel dedektif tutmasını anlatan film, Coen’lerin daha ilk filmle ‘Coen’ler Sineması’nı ortaya koymalarını sağlar. Hikâye görünüşte son dere klasik hatta sıradandır. Ama detaylarda öyle farklı kıvrımlar vardır ki, Coen’ler bi yandan suç türünün ustalarına şapka çıkartırken, bir yandan da neo-noir türünü başka bir şeye dönüştürürler. Yönetmenlik becerisi ise üst düzeydedir. Bir ilk film olarak mucizevi bir olgunluktadır yapım. Kardeşler bu film sayesinde adlarını festival çevrelerinde duyururlar. İkinci filmleri olan Raising Arizona ise efsanenin doğuşunu simgeleyen film olacaktır.

1987 tarihli film, görünüşte basit bir kaçırma girişiminin kontrolden çıkması gibi gözükmektedir. Ama yönetmenler gene türün klişelerini inanılmaz detaylarla süsleyerek farklarını ortaya koyarlar. Coen Kardeşler, şimdilik son filmleri olan True Girit’le beraber yirmiye yakın film çektiler. Onların sineması, içinde suç ve mizah olan benzersiz bir sinema. Gerçekçi suç hikâyeleri anlatırken, gerçekçi kahramanlar yarattılar ve bu gerçek, elle tutulu kahramanların insanı komikliklerini ve acayipliklerini ciddiye aldılar. Bu dürtü onların klişelerin arasından sıyrılıp kendi yollarını bulmalarını sağladı. Blood Simple’dan beri takipteyiz.

Serdar Kökçeoğlu

TRUE GRIT
Moviemax Premier HD
19 Şubat Pazar 21.00