İsrail Sineması

Sinemanın tarihçesini kısaca özetleyerek bu özel gösterim için hazırlık yapalım istedik…
İsrail Sineması ülkemizde en az tanınan sinemalardan biri. Aslında son derece güçlü bir sinema ve ülkemizde film festivallerini takip eden kitle için anlamı büyük. Fakat sinemanın önemli eserleriyle vizyonda sık karşılaşamıyoruz. Moviemax Festival’in ülke kuşağında bu ay sinemayı yakından tanımanıza isin verecek dört film var. 2000’li yıllarda çekilen bu filmler, ülkenin son 10 yılda yaşadıklarını ve sinemanın günümüzdeki portresini başarıyla sergiliyor.

Etnik bir Yeşilçam
İsrail Sineması, 1948 doğumlu. 60’lı ve 70’li yıllarda bizdeki Yeşilçam modasına benzer bir film modası beliriyor ülkede. ‘Bourekas’ filmleri, bu kültüre özgü komedileri ve melodramları tanımlamak için kullanılıyor. Yeşilçam’ın zengin-fakir ayrımına gösterdiği ilginin bir benzerini, Bourekas filmlerinde etnik ayrımlara olan ilgide görüyoruz. Adını Casablanca’dan alan Kazablan bu dönemin sinemasında oldukça etkili olan bir tiyatro oyunu.

Oyun ilk defa 1964 yılında Yunanistan’da çekildi. O dönemde filmin İsrail’de çekilmesinin problem olabileceği düşünülmüştü. Ülkedeki kültürel çatışmalara ciddi bir şekilde ele alan ama kimi saçma durumlara da mizah gözüyle bakan bir yapımdı bu.

1974 yılında ise yine Bourekas kurallarına göre bir müzikal olarak hayata geçti. İlginç bir şekilde iki dilde birden çekilmişti. Filmdeki tüm sahneler hem İbranice hem de İngilizce olarak çekilmişti! Yapım 1974 yılında iki dalda Altın Küre adaylığı aldı. İzleyiciler ise Ortadoğu sorununu ele alan bir Batı Yakası Hikayesi olarak kabul ettikleri filmi çok sevdiler. Tabii bunda, kültürel farklılıklar nedeniyle bir araya gelemeyen iki aşığı konu etmesinin ve müzikli, danslı bölümlerin çocukluğu da etkiliydi.

Seksenli yıllarda, İsrail’in Yeşilçam’ı dönemini kapattı. Artık ülkede sosyal, etnik ve kültürel meselelere daha ciddi bir bakış açısıyla yaklaşan sinema filmleri yapıldı. Ortadoğu meselesi bu filmlerde başroldeydi ve sinemacılar bu meselelere karşı olan sorumluluklarını filmleri aracılığıyla ortaya koydular. 1984 yapımı Beyond the Walls da bunlardan biriydi. Uri Barbash tarafından yönetilen film, En İyi Yabancı Film dalında Oscar ödüllerine aday olmuştu. Yapım, hapishanede yüksek güvenlikli bir bölümde kalan İsrailli ve Filistinli çeteler arasındaki gerginliği anlatıyordu.
Doksanlı yıllarda, dünyadaki bağımsız sinemanın yükselişine paralel olarak, ülkede daha kişisel filmler çekildi.


Bunlar özellikle toplumun kıyısında köşesinde yaşayan anti-kahramanlara odaklanıyordu. Mesela, yönetmenliğini Amos Guttman’ın yaptığı Hessed Mufla, ülkede yaşayan eşcinsellerin yaşadığı sıkıntılara ve çevrelerindeki AIDS gerçeğine odaklanıyordu.

İki binli yıllarda sinema tıpkı Türkiye Sineması gibi çarpıcı bir yükselişe geçti. Genellikle Ortadoğu sorununa odaklanan ve tarihle hesaplaşan yapımlar büyük festivallerde ödüller kazandı. 2007 yapımı The Band's Visit gösterildiği festivallerde adından söz ettiren, önemli ödüller toplayan bir yapım oldu. Waltz with Bashir ise ülkenin son yıllardaki en ilginç çalışmalarından biriydi. Animasyon ve belgesel arası bu yapım, 2008 yılında En İyi Yabancı Film dalında Oscar’a aday olmuştu.

Son olarak İsrail bölümünde izleyeceğimiz filmlere kısaca bakarsak; Lost Islands, seksenli yıllarda bir aileyi merkeze alıyor. Live and Become (Va, vis et deviens), 80'lerde Etiyopyalı yahudilerin İsrail'e getirilmelerini anlatıyor. Beaufort ise önemli bir savaş filmi. The Time That Remains’in yönetmen koltuğunda ise usta yönetmen Elia Suleiman oturuyor.

Serdar Kökçeoğlu