"Geç Gelen Altın Portakallar" İZ TV'de

48. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali, 1979 ve 1980 yıllarında önce sansür, sonra da darbe nedeniyle iki kez üst üste iptal edilen film yarışmalarını bu yıl gerçekleştirmeye karar verdi.

Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin desteği ile Antalya Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen 48. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali, geçmişindeki bir burukluğu gidermek için tarihi bir karar aldı. Proje koordinatörlüğünü Deniz Yayın’ın üstlendiği “Geç Gelen Altın Portakal Ödülleri”, 48. festival kapsamında düzenlenen bir törenle sahiplerine sunuldu. Böylece 30 yıl sonra sunulan ödüllerle, festival bir ilke imza atmış oldu.

16. Altın Portakal Film Festivali, 1979’da sansüre karşı oluşan tepki nedeniyle iptal edildi. Dönemin sansür kurulu yarışmaya katılan filmlerden Ömer Kavur’un yönettiği “Yusuf ile Kenan”, Yavuz Özkan’ın yönettiği “Demiryol” ve Yavuz Pağda’nın yönettiği “Yolcular” filmlerini yasaklayıp bazı bölümlerini kesmek istedi. Bunun üzerine bütün yapımcı ve yönetmenler festivalden çekilme kararı aldılar. Jüri üyeleri de bu durumu protesto etti ve festival yönetimi tüm bu gelişmeler üzerine 16. Antalya Altın Portakal Film Festivali’ni iptal etti. Tüm bu olayların üzerinden bir yıl geçtikten sonra 17. Altın Portakal Festivali’nin hazırlıklarına başlandı. Bu sırada bir önceki yıl yaşanan mağduriyetin telafi edilebilmesi için yönetmelik değiştirildi ve geçmiş yılın filmlerinin de yarışmaya başvurması sağlandı. Jüri belirlendi, hazırlıklar tamamlandı fakat festivalden bir gün önce takvimler 12 Eylül’ü gösteriyordu; askeri darbe oldu, tüm yurtta sıkıyönetim ilan edildi ve 17. Altın Portakal Festivali de iptal edildi. İşte o iptal edilen iki festivalin ödülleri neredeyse 30 yıl gecikmeli olarak geçen ay sahiplerine dağıtıldı. Tabii, ödül kazananların kimileri sinemayı bırakmış, kimileri ise çoktan bu dünyadan göçüp gitmişti.

Sinemacı Deniz Yayın’ın koordinatörlüğünde yürütülen bu organizasyonla ilgili bir de belgesel hayata geçirildi. Dönemin tanıkları sayesinde Altın Portakal tarihinde yaşanan bu iki karanlık yıl da aydınlanıyor böylece. Belgesel için görüşülen tanıklar arasında o yıllarda jüride görev alması planlanan sinema yazarı Atilla Dorsay, yazar Doğan Hızlan ve karikatürist Tonguç Yaşar var. Ayrıca o dönem filmleriyle orada boy göstermesi beklenen Tarık Akan, Güngör Bayrak, Cem Davran, Aytaç Arman, Menderes Samancılar, Meral Orhonsay, Kaya Ererez, Korhan Yutsever, Atilla Gökbörü, Abdurrahman Keskiner, Ümit Efekan, Yavuz Pağda, Necip Sarıcıoğlu da belgesel için tanıklıklarına başvurulan diğer isimler oldular.

Kuşkusuz, anarşi atmosferi ve sonrasında gelen 12 Eylül Darbesi, Türkiye’den çok şey aldı götürdü. Bu seneki Altın Portakal organizatörlerinin alkışa layık kararından sonra bu belgesel de fazladan anlamlar barındırıyor elbette.

1979'un Portakalları

En İyi Film: “Demiryol” (Yavuz Özkan) ve “Yusuf İle Kenan” (Ömer Kavur)
En İyi Yönetmen: Yavuz Özkan (“Demiryol”)
En İyi Senaryo: Onat Kutlar ve Ömer Kavur (“Yusuf İle Kenan”)
En İyi Müzik: Arif Erkin (“Kanal”)
En İyi Kadın Oyuncu: Sevda Ferdağ (“Seninle Son Defa”)
En İyi Erkek Oyuncu: Fikret Hakan (“Demiryol”)
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu: Sevda Aktolga (“Bebek” ve “Demiryol”)
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: Kamuran Usluer (“Kanal”)
En iyi Çocuk Oyuncu: Cem Davran (“Yusuf İle Kenan”)

1980'in Portakalları

En İyi Film: “Sürü” (Zeki Ökten)
En İyi Yönetmen: Zeki Ökten (“Sürü” ve “Düşman”)
En İyi Senaryo: Başar Sabuncu (“Adak”)
En İyi Müzik: Zülfü Livaneli (“Sürü”)
En İyi Kadın Oyuncu: Melike Demirağ (“Sürü”) ve Güngör Bayrak (“Düşman”)
En İyi Erkek Oyuncu: Tarık Akan (“Adak” ve “Sürü”) ve Aytaç Arman (“Düşman”)
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu: Fehamet Atila (“Düşman”)
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: Tuncel Kurtiz (“Sürü”)